Pomysł pojawił się już jakiś czas temu, ale dopiero nowy semestr akademicki stworzył możliwość szerszemu przyjrzeniu się tematowi przy okazji kursu z kultury artystycznej…

Chronologia PRL-u obejmuje następujące okresy: Stalinowski (1944–1956; w tym okres rządów Bolesława Bieruta i Edwarda Ochaba), rządy Władysława Gomułki (1956–1970), rządy Edwarda Gierka (1970–1980; także Stanisława Kani) i rządy gen. Wojciecha Jaruzelskiego (1981–1989). Tak też kształtuje się chronologia wystawiennictwa tamtych czasów. [Zobacz: Pierwsi sekretarze KC PZPR].

Epoka Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej szczególnie namaściła kulturę – sztuki wizualne i kulturę ludową, przemysł i rolnictwo – które stały się narzędziem tworzenia wizerunku wspaniałego, rozwijającego się dynamicznie kraju za sprawą pracy całego „socjalistycznego społeczeństwa”. Budowano nowe pomniki i instytucje kultury oraz muzea, otwierano nowe wystawy stałe w muzeach, w narrację wystaw czasowych wplatano kult pracy i służby społecznej na rzecz „socjalistycznej Polski”. Organizowano liczne jubileuszowe wydarzenia i wystawy związane z obchodami jubileuszy PZPR i PRL oraz ważnych dla narodu postaci, wpisujących się w tradycje socjalistyczne. Zawarte w nich interpretacje, metody i techniki propagandowe ilustrują dziś, jak wystawy realizowane przez różne instytucje(w tym muzea) stały się narzędziem w rękach władzy, realizującej ideologię marksizmu-leninizmu.

Obok narracji oficjalnych w duchu „propagandy sukcesu”, organizowano wystawy niezależne, często też stojące w opozycji wobec linii partyjno-rządowej.

Aby ukazać różnorodne narracje wystawiennicze i zjawiska kulturowe, sięgnę do źródeł ikonograficznych, archiwalnych oraz doniesień prasowych, do różnego rodzaju oficjalnych partyjnych dokumentów i materiałów przygotowywanych przez instytucje rządowe, a w całość wpisane będą wypowiedzi działaczy województwa, liderów partyjnych różnych szczebli, działaczy społecznych, jak i treści urzędowych pism dotyczących kultury; także na podstawie doniesień opozycyjnych, zagranicznych itp. Podejmę próbę odczytania treści wystaw w kontekście różnych dyskursów pamięci, mitów peerelowskich i propagandy, dziś już nieco zatartych i nie zawsze zrozumiałych dla współczesnego odbiorcy.

Małgosia Baka